Jan-Simon: Een Mellotron is een soort van synthesizer die werkt met een reeks tapefragmenten die worden afgespeeld als je op een toets drukt. In de jaren zeventig was het lange tijd het handelsmerk van de progressieve rock. Geen zichzelf respecterende progrockband uit die tijd kon zonder het typische zwevende geluid van fluiten, violen of zangkoren dat in verschillende toonhoogtes uit het monsterlijk lompe en kwetsbare apparaat getoverd werd. In 2008 echter is de Mellotron een zeldzaam verzamelobject, al worden sinds kort weer nieuwe exemplaren gebouwd. Alleen echte liefhebbers houden zich nog bezig met het apparaat, want het is tegenwoordig veel eenvoudiger om een veelvoud aan klanken uit een Korg, Yamaha of weet ik veel wat voor midi-synthesizer te halen.
Maar toch, hoe geweldig de sample en hoe state of the art het keyboard ook mag zijn, het geluid van een Mellotron blijft uniek en het is leuk om te zien hoe een Nederlandse band de Mellotron een centrale plaats heeft gegeven in zijn muziek. Het betreft hier Oceana Company uit Zwolle. Hun eerste reguliere album ‘For The Boatman’ komt uit op het onvolprezen Spacejam Records, het label dat door de lui van Astrosoniq wordt gerund. Spacejam Records bestaat net iets langer dan een half jaar en hoewel ik nog niet de gehele catalogus heb kunnen beluisteren moet ik de eerste slechte plaat van dit label nog tegenkomen. Eerdere releases dit jaar van Gomer Pyle en The Liszt waren – net als deze plaat van Oceana Company – niet te versmaden. Te hopen valt dat Spacejam de ingezette trend weet voort te zetten in 2009.
Kyuss, één van de referentiepunten voor Oceana Company, ontstond in de woestijn van Zuid-Californië. Iets van de desolaatheid van dat gebied klinkt door in de typische desert-stoner die door Kyuss is mede uitgevonden, althans dat is het standaard verhaaltje. De leden van Oceana Company zijn oorspronkelijk afkomstig uit Dronten en Emmeloord. Als er ergens in Nederland een plek is die vergelijkbaar is met de Zuid-Californische woestijn, dan is het Flevoland. Zo leeg en verlaten als het daar kan zijn, waar vind je dat nog in ons overvolle landje? Het is verleidelijk om de vergelijking door te trekken en het geluid van Oceana Company het gevolg te laten zijn van de lege polder. Polder-stoner. Hmm… een neologisme wordt geboren.
De hoes van ‘For The Boatman’ toont een fotomontage van een supernova boven de uiterwaarden van de IJssel. Space en tegelijkertijd de voeten stevig in de klei, dat lijkt de achterliggende gedachte te zijn. De boatman is overigens de veerman Charon. De veerman uit de Griekse mythen die de schimmen van overledenen naar het dodenrijk brengt. In een recent interview vergelijkt zanger-gitarist Matthijs herder de cd met het muntgeld voor de overtocht (de oude Grieken stopten altijd een muntje in de mond van de overledenen). Het verlangen naar de andere kant – wat die ook mag zijn – is een terugkerend thema in de nummers op ‘For The Boatman’. Muzikaal hangt Oceana Company ergens tussen Kyuss/QOTSA, Motorpsycho en Porcupine Tree in. Ooit begonnen als typische stonerband is men nu wat opgeschoven richting meer melodie en sfeer. Met name met Porcupine Tree lijkt Oceana Company een drang te delen om zeventiger jaren progrock in een nieuw, eenentwintigste eeuws jasje klassiek en modern tegelijkertijd te laten zijn. Het space-gehalte begint al in het eerste nummer ‘Landing’ waarin we fragmenten horen van het gesprek dat president Richard Nixon in 1969 vanuit de Oval Office voerde met de astronauten Neil Armstrong en Buzz Aldrin, die op dat moment om de maan cirkelden. In andere nummers zijn even aparte spacey geluidssnippers te horen, helaas wat minder eenvoudig te herkennen. In ‘The Warning Lights Stay On’ gaat het over “young space cadets”, heel Buck Rogers allemaal, en het volgende nummer ‘Boatman’ gaat nog verder. “Reverse the polarity of the transmission” – het had zo op een plaat van Man Or Astroman? kunnen staan. Jammer dat het verder een wat rommelig nummer is. ‘Trenchfever’ is dan weer zo’n nummer dat het zware stonerverleden van de band in herinnering roept. Op momenten heel erg tegen het bekende QOTSA geluid aan schurkend, maar toch voldoende eigen om niet aan na-aperij te hoeven denken. Een andere overeenkomst met Queens Of The Stoneage: dit is een band met zanger die ook echt kan zingen. In het stonergenre is dat op zich al het vermelden waard…
Het is niet alleen het uitbundig gebruik van de Mellotron dat van ‘For The Boatman’ een bijzondere plaat maakt. Het simpele feit dat hier muzikanten aan het werk zijn die goede nummers kunnen schrijven en door hebben dat je ook indruk kunt maken door niet alle versterkers op elf te zetten maakt dat dit een album is dat zich in je hoofd nestelt, en daar niet meer weg wil. Na Gomer Pyle weer een leuke ontdekking van het Spacejam label.