Listen live to Radio Arrow Classic Rock

Beroemde headbangers – Halbe Zijlstra

Door: MoL

Het is zoeken naar een speld in een hooiberg, maar er zijn prominente Nederlanders die er geen geheim van maken diepgewortelde gevoelens voor muziek met stevige gitaren te hebben. Toch zijn er mensen die er trots op zijn een verfijnde smaak voor onsubtiele herrie te hebben en dan verdienen ze het wat ons betreft ook meteen om jouw sympathie te mogen gaan winnen, hoe ver hun wereld soms ook van de jouwe af lijkt te staan. Je eerste raakvlak heb je alvast, verderop kun je lezen of je er nog meer hebt. Wij van Lords of Metal hebben zo'n speld gevonden en dat is deze maand in onze rubriek Beroemde Headbangers VVD fractievoorzitter Halbe Zijlstra.

In onze rubriek beroemde headbangers kwam al een aantal min of meer linkse politici voorbij; Emile Roemer, Esther Ouwehand en Sabine Uitslag. Metal is toch ook een linkse hobby, is het niet? Niet dus. Ook de liberaal Halbe Zijlstra (fractievoorzitter 2e Kamerfractie van de VVD) betrapten wij op een uitspraak over Metallica. Hij had zelfs een foto van Anton Corbijn, waarop Metallica staat afgebeeld, in zijn werkkamer ten tijde van zijn staatssecretarisschap! Halbe Zijlstra is staatssecretaris geweest van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en heeft sociologie gestudeerd. Ook over de bijzondere cultuur der metalheads, heeft hij dus wel een mening. Zijn muziekvoorkeur en visie op cultuur lokte Lords Of Metal wederom naar het Binnenhof, alwaar wij gingen kijken of links en rechts het dan in ieder geval over muziek wel eens zijn.

Goedemiddag Halbe, je bent de vierde politicus die we interviewen voor onze rubriek ‘Beroemde headbangers’. Wist jij dat onder andere Emile Roemer ook een metal fan is?
Dat wist ik! We zaten op een gegeven moment samen bij Pauw & Witteman en toen ging het over muziekvoorkeur. Dat was op de dag dat de inzending voor het Eurovisie Songfestival bekend werd; Ilse de Lange en Waylon. Toen vroegen ze ‘wat vind je ervan?’ en ik zei ‘nou, ik ben meer van de metal’ en Roemer zei ‘ja, ik ook.’ Dus toen wist dat hij ook van metal houdt. We praten er af en toe over op het Binnenhof. Als het over muziek gaat, dan kijken wij elkaar wel eens aan en denken we "dat kan best wel even wat steviger".

We kwamen achter jouw voorkeur voor metal, omdat we lazen dat je na een debat graag Metallica mag luisteren. Nu hebben we onlangs Prinsjesdag gehad, de superbowl voor politici met een hoop al dan niet geslaagde onliners. Welk nummer van Metallica gaat als eerste aan na zo een heftige dag?
Dat is heel verschillend, maar na deze week was het ‘Enter Sandman’. Al was het alleen maar om in slaap te komen na de APB (Algemene Politieke Beschouwingen, red), haha. Het Black Album, waar ‘Enter Sandman’ op staat, is ook het beste album van Metallica. Maar ‘Master Of Puppets’ is natuurlijk ook fantastisch. Het beste nummer blijft ‘One’. Ze hebben een breed scala. De latere albums zijn toch wat anders, zoals ‘Load’ en ‘Reload’. Daar staan ook mooie nummers op, maar het is toch wat minder stevig dan daarvoor. Bij de eerdere albums is eigenlijk alles goed met misschien soms iets minder goed en bij ‘Load’ en ‘Reload’ is het net andersom. Er zitten af en toe echte Metallica-nummers tussen, maar tussendoor denk je wel eens ‘mmm, nou ja’. Maar ik luister de laatste tijd ook veel Pearl Jam. Ik was laatst bij het concert geweest in de Ziggo Dome en dat was écht fantastisch! Ik hou ook van Nirvana, maar meestal is het Metallica.

In de tijd van ‘Load’ en ‘Reload’ leek Metallica meer een hardrock dan een metal band. Maar ze komen daar toch weer van terug inmiddels. Emile Roemer vond bijvoorbeeld ‘Death Magnetic’ geweldig.
Daar is ook niet mis mee! De fractievoorzitter van de SP en de VVD zijn het regelmatig met elkaar oneens, maar niet over de muziekkeuze!

Met Metallica zitten we in het hoekje thrash metal. Welke thrash metal bands luister je nog meer?
De bands die ik veel luister, en het interesseert me helemaal niets in welk genre ze zitten, zijn Metallica, Pearl Jam en Nirvana. Dat zijn mijn favorieten, dus als ik echt uit mijn plaat wil gaan dan zijn dit de drie die ik draai. Het zijn echt de drie waar ik voor ga. Ik heb helaas geen concerten van Nirvana kunnen meemaken, omdat Kurt Cobain zichzelf van het leven beroofde. Maar als er een Metallica of een Pearl Jam concert is, dan ga ik daar naar toe. In die zin zit er ook niet veel ontwikkeling in. Ik ben een beetje blijven hangen, omdat ik de laatste tijd gewoon weinig tijd heb om te experimenten of naar concerten te gaan. Ik ben bij Pearl Jam geweest, maar vroeger ging ik naar poppodia en kwam ik een nieuwe band tegen en dacht ik ‘die is leuk’. Daar heb ik gewoon de tijd niet meer voor, dus in die zin blijf ik een beetje hangen.

Wanneer was dat toen je die concerten bezocht?
Ik ben bij Metallica geweest in de Jaarbeurshallen in Utrecht, dat was in 1996. Ik heb ze ook ten tijde van de tour van het Black Album gezien, dat was in Torhout/Werchter in 1993. Dat concert in Zwaagwesteinde in 1984, waarover laatst een documentaire is gemaakt, deed geen belletje rinkelen. Dat ze daar hebben opgetreden! Ik ben een Fries, maar dat is totaal aan mij voorbij gegaan. Een gebrek in mijn opvoeding!

In Friesland had je natuurlijk ook Wâldrock. Ben je daar wel eens geweest?
Ja, daar ben ik wel eens geweest, maar daar stond helaas geen Metallica. Ik kwam daar in mijn jeugdjaren, eind jaren ’80, begin jaren ’90, dat was echt in de begintijd. Ik ging ook altijd naar het Dicky Woodstockfestival in Steenwijkerwold. Dat was gewoon een tent met coverbands, want echte bands konden ze niet betalen, haha. En zo was Wâldrock toen ook, dat waren van die lokale feesten die hetzij uitgroeide, zoals Wâldrock, tot iets groters, of iets wat altijd een leuk, lokaal festival bleef. Daar ging ik altijd naar toe, dat was dolle pret, zeker als het regende. Dan kwam je met modder achter je oren de tent uit!

Je zei al dat je ook van grunge houdt, naast thrash metal. Maar als we het nu eens naar de extremere kant trekken. Wat vind je bijvoorbeeld van death metal of black metal?
Ik vind bijvoorbeeld Rammstein al weer net té. Dat zit bij mij al op de grens, soms leuk, maar vaak niet. Dus als je het dan hebt over death metal, dat vind ik dan teveel geschreeuw. Het mooie van metal vind ik dat het goed stevig is, maar het is ook muzikaal. En ik vind death metal – de echte death metal fans zullen me wel wat aan kunnen doen nu – qua muzikaliteit… mwah…

band imageDan passen oudere bands als Led Zeppelin en Deep Purple misschien meer in jouw straatje?
Dat is weliswaar een ander genre, maar dat vind ik fantastisch mooie muziek. Het is eigenlijk het ‘pre-metal’ stadium, maar het zijn wel de grondleggers ervan. Als bij Led Zeppelin de gitaren beginnen, dan gaat het helemaal goed. Dat zie je in metal ook terug. Maar het is ook heel muzikaal, je kon ze bij wijze van spreken een valse gitaar geven en dan maakten ze er nog steeds iets moois van. Al die voorgangers vind ik ook geweldig. Er moet iets van muzikaliteit inzitten en niet alleen maar het puur rauwe geschreeuw. Dat vind ik te smal, je moet ook meegenomen kunnen worden. Je moet je ogen dicht kunnen doen en meegenomen worden door de muziek. Op een dansvloer of tijdens een concert mee stuiteren. In je hoofd moet je vanzelf mee gaan doen en dat heb ik ook bij metal, maar niet bij extremere genres als death metal.

Je grootvader was caféhouder. Is daar de oorsprong gelegd voor je muzikale ontwikkeling?
Dat is wel heel lang geleden hoor. Die had een café in een dorp met zeven huizen, een kerk en een café, echt een gehucht. Daar komt het echt niet vandaan. Het is gewoon ontstaan in mijn jeugdjaren. The Cure vind ik ook goed en ik was toen met vrienden op vakantie en we hadden die muziek bij ons. En toen kwamen we in een tent waar ze metal draaiden en het was ‘bam’. Ik vind The Cure nog steeds leuk, maar het is van een andere orde. Toen we op die metal avond kwamen, dachten we ‘dit is écht zo gaaf, dit is het’. Dat was op Terschelling, toen was ik een jaar of zestien. En toen gebeurde het en zo is het altijd gebleven. Met stappen zoek je altijd de tenten uit waar je niet alleen maar in de house of middle-of-the-road muziek zit, maar waar stevig gedraaid wordt. Ik ga niet naar tenten waar alleen maar house gedraaid wordt. Je moet meegenomen worden door de muziek en dat gebeurd bij metal. Bij house ook wel, maar dan moet je geloof ik een pil slikken.

Je hebt sociologie gestudeerd. Nu vormen metalheads een aparte subcultuur. Hoe zou jij die cultuur omschrijven?
Eigenlijk is het grappige, als je naar metal kijkt, dat het wel iets heeft wat ontzettend liberaal is. Het is een groep die heel veel dingen zelf oppakt. Er zijn maar weinig metal bands die een heel managementteam om zich heen hebben dat alles voor ze regelt, ze doen alles zelf. En mensen die van metal houden, bands en fans, die zijn niet van de gebaande paden. Ze gaan juist tegen de stroom in. Dingen zelf oppakken, zelf organiseren, dus heel veel eigen verantwoordelijkheid. Maar ook, veel vrijheid. Dus geen gelul, wel van me af blijven, ik wil gewoon mijn ding doen, niet mee bemoeien en dan regel ik zelf wel hoe alles loopt. Het zou zo in het partijprogramma van de VVD kunnen staan. Als je het vanuit sociologisch oogpunt bekijkt, en daarom is het wel grappig dat je die vraag stelt… Als ik mensen vertel dat ik hou van Metallica dan denken ze altijd ‘hè, VVD en Metallica?’. Dat vinden ze gek, maar dat is helemaal niet gek. Ik ken ontzettend veel VVD’ers die van metal houden. En dat is precies hierom, omdat het een zelfde insteek heeft. Het heeft een zelfde soort levensfilosofie. Het komt soms op een andere manier tot uiting, maar er zitten wel dezelfde basisprincipes onder. Dus als socioloog kan ik ze zo aan elkaar knopen.

Terwijl metal toch wel altijd een linkse hobby lijkt.
Metalheads zijn helemaal niet links. Ze stemmen misschien links, maar als ik ga praten met ze over ‘wat vind je in het leven, wat jij moet doen en waar je naar anderen moet kijken’, dan zijn ze helemaal niet links. Ik ben nog nooit een linkse metal fan tegen gekomen. Als je doorvraagt hè. Als je vraagt ‘ben je links?’, zijn er genoeg die zeggen dat ze links zijn. Als je met ze doorpraat vanuit sociologisch oogpunt; ‘wat is dat dan?’ en ‘wat vind je dan?’, dan zijn ze allemaal zo liberaal als wat. Als je bijvoorbeeld vraagt of een metal band subsidie moet krijgen of dat er van alles geregeld moet worden voor ze, dan zeggen ze ‘nee, daar heb ik helemaal geen zin in’. Ze zijn erg gesteld op hun eigen vrijheid en die vinden ook dat ze dat allemaal lekker zelf moeten gaan regelen. Dat zijn principes die niet links zijn, hoor. Links denkt over dat soort dingen heel anders. Maar vaak kom je helemaal niet tot een discussie, want vaak hebben ze daar geen zin in en zetten de muziek aan. Maar als je erover doorpraat, ben ik ervan overtuigd dat de meeste mensen zo denken. Als dat betekent dat ik dingen zelf regel en mijn eigen verantwoordelijkheid wil nemen. Ik mijn vrijheid wil hebben en van de gebaande paden afwijk. En dat het niet vanzelfsprekend is dat de hele wereld mij komt helpen. Als dat betekent dat metalheads liberaal zijn en niet links, dan zijn ze misschien wel niet zo links als ze dachten.

In jouw tijd als staatssecretaris van OCW (onderwijs, cultuur en wetenschap) voerde je bezuinigingen door. En juist uit de cultuursector, waar ook die tegendraadse mensen zitten, kwam veel kritiek, omdat men daar vond dat de cultuursector de nek werd omgedraaid.
Dat waren niet de mensen uit de metal die daar moeilijk over deden. Ik werd toentertijd gebeld door Anton Corbijn en die had nog een foto van Metallica in zijn privécollectie en hij vroeg of ik die wilde hebben. Nou, daar zeg je geen ‘nee’ tegen. En ik vond het wel leuk, het is een soort knipoog naar de culturele sector, want een hoop mensen vinden Metallica eigenlijk geen cultuur, maar dat het foto van Anton Corbijn was maakte het weer wel cultuur. Ik vind het een non-discussie, want cultuur is iets dat je moet voelen. En het is niet omdat de overheid het subsidieert, dat het daarmee cultuur is. De mensen die protest uitbrachten tegen mijn beleid, waren echt van de afdeling ‘subsidie ontvangen’. Maar dat is niet metal hoor, die zijn niet zo van ‘ga ons verzorgen’. Dus dat is altijd wel een leuke knipoog, dan wees ik altijd op die foto. En dan was het ‘oh, een echte Corbijn, wie staan erop?’. Als ik dan zei dat dat Metallica is, dan konden ze niet meer zeggen dat het een schande is dat ik van Metallica hou. Dat hadden ze al in de krant gezegd. Een van de eerste vragen die ik kreeg was van welke muziek ik hou en dat is Metallica, nou dat kon natuurlijk niet. Een staatssecretaris van cultuur die van Metallica houdt. Cultuur is niet gelijk aan subsidies, is niet gelijk aan dat je dan alleen maar van klassiek mag houden. Cultuur is over de volle breedte en dit is ook cultuur. En ik vond het wel heel veelzeggend dat sommigen zo oordelen over iemands smaak; je hoeft van mij Metallica niet mooi te vinden en je mag klassieke muziek mooi vinden. Ik vind het ook mooi om daar wel eens te zijn, maar ik zal niet iemand veroordelen die alleen van klassiek houdt, dus doe dat ook niet omgekeerd. De dubbele moraal die er was, dat vond ik echt onzin en daar heb ik me ook nooit zoveel van aangetrokken.

Nu is er ook een andere subcultuur waar jij je hebt bezig gehouden en dat is voetbalsupporters. Die hebben zelfs een eigen wet (de voetbalwet), waar je mede-initiatiefnemer van was. Die subcultuur wordt soms ook met de nek aangekeken, zoals men soms ook zo naar metalheads kijkt. Dat gebeurt ook door de SGP, die nog wel eens een concert tegen houdt.
Ik ben niet voor het tegenhouden van concerten!

Gelukkig, maar voor de subcultuur voetbalsupporters is dus al een wet…
Als dat de maatstaf is voor een wet, dan is het te hopen dat die wet er nooit komt. Het gaat niet over de subcultuur. De voetbalwet gaat erover dat die subcultuur soms leidt tot grof geweld en daar is die tegen bedoeld. Dat voetbalsupporters hun eigen cultuur hebben en Ajaxsupporters, Feyenoordsupporters en de spanning daartussen, daar is niets mis mee. Maar zodra dat ze elkaar de hersenpan gaan inslaan en complete binnensteden en treinstellen gaan verbouwen… daar is die wet voor bedoeld. Ik geloof ook niet dat er ooit een ‘metalwet’ nodig zal zijn. Metalheads gaan niet met elkaar op de vuist, die gaan niet de boel verbouwen. Die gaan op de muziek uit hun dak en zijn daarmee gewoon tevreden. Als voetbalsupporters het zouden houden bij de rivaliteit onderling en de leuke aspecten, dan zouden we ook geen voetbalwet hebben. Die is er enkel vanwege de uitwassen en ik geloof niet dat dat bij metal zal gebeuren. Sterker nog, als er een metalwet zou komen, dan is er iets goed mis.

Maar wat vind je dan van die SGP’ers die concerten tegen houden? Dat doen ze in hun ogen om goede redenen, zoals de satanistische teksten.
Dat vind ik echt totale onzin. Even weer die analogie met voetbalsupporters; als het leidt tot dat soort toestanden, dan heb je als overheid een rol. Als het leidt tot vandalisme, dan gaan we daar tegen optreden. Maar als mensen genieten van muziek, dan moet dat kunnen. En vanuit politiek oogpunt maakt het mij niet uit of dat dan gospel is of death metal om eens twee tegenpolen te noemen. Het mag gewoon georganiseerd worden en de mensen mogen zelf beslissen of ze daar naartoe gaan. Ik vind dat de overheid daar verre van moet blijven. Anders word je een soort smaakpolitie, dan zou de overheid bepalen welke muziek acceptabel is. Ik ben niet gelovig en ik gun iedereen zijn geloof. En als ze dan naar een gospelconcert willen gaan, dan vind ik dat prima. Ik ga toch ook niet zeggen ‘laten we dat verbieden, want daar komen allemaal gelovigen’. Dat zou toch onzin zijn! Ik vind het heel fundamenteel, de overheid moet zich daar niet mee bemoeien. Het is een kwestie van smaak en smaken verschillen. Laat het lekker aan de mensen zelf over.

En dat geldt ook als er satanistische teksten gezongen worden, waarvan een SGP’er zal zeggen dat dat aan hun fundament raakt?
Ze hoeven er toch niet naartoe te gaan? Kijk, als ze er nu verplicht naar toe zouden moeten gaan, maar dat hoeven ze niet, hoor! Dan gaan ze lekker thuis zitten en zetten ze een gospel muziekje op, prima. Maar maak het mij en anderen niet onmogelijk om naar een metalconcert toe te gaan.

We hebben al veel dingen besproken, maar om af te sluiten; wat is het wat we écht moeten weten over Halbe Zijlstra en metal?
Voor mij is metal een fantastische uitlaatklep. Of het nu met je werk of wat dan ook is, dat je even de spanning kwijt moet. Ik kan soms gewoon thuis zijn, aan het koken. En dan zet ik de stereo op standje extreem hard en dan al genietend van de muziek sta ik in de pan te roeren. Je kunt gewoon even lekker los. En dat maakt metal voor mij wat het is. Het is de muziek die voor mij precies de snaar raakt om even los te kunnen gaan. En daarna heb je weer de energie om wat dan ook te doen. Of dat nu aardappels koken of hier een moeilijk besluit nemen is. En dat is wat metal is en daar moet niemand aankomen, ook de SGP niet.



Eerder verschenen in deze rubriek:
Herman Brusselmans
Alex Agnew
Sabine Uitslag
Mark Tuitert
Nico Dijkshoorn
Emile Roemer
Floris van Bommel
Esther Ouwehand
Paul Biedermann
Eric Corton
Leon Verdonschot
Bobbi Eden
Dolf Jansen
Paul van Loon
Dennis Weening

<< vorige volgende >>