Listen live to Radio Arrow Classic Rock

Ayreon Universe

Tilburg 013 15 september 2017 tot 17 september 2017

Ayreon, live. Meer dan dat heb je niet nodig voor een introductie, toch? Drie dagen, uitverkocht binnen 48 uur, dat doet geen enkele band Arjen en zijn kompanen na. Op een akoestisch mini-optreden en een theaterversie na, hebben we dan ook 22 (tweeëntwintig!) jaar moeten wachten op een eigenlijk nooit verwachte live bewerking van een tot studioproject gedoemd progbastion. Maar medio september was het dan toch zover: met twee jaar voorbereiding en een try-out begin september achter de kiezen durfde Arjen het aan om zijn tien meesterwerken (inclusief Star One, exclusief Guilt Machine, Ambeon en soloplaten) op de planken te brengen. Lords of Metal stuurde Ayreonauts Evil Dr Smith en Job naar 013, Tilburg om de show op vrijdag en zaterdag te aanschouwen, waar Job nog een poosje met Arjen himself mocht gaan zitten op de zaterdagmiddag voor wat vragen over de show. Wat echter ’s avonds werd aanschouwd, oversteeg al onze verwachtingen. Evil Dr Smith en Job gaan er hieronder over in gesprek. Waarschuwing vooraf: voor concertverslagbegrippen is dit een behoorlijk lang verhaal geworden! Bijna net zo lang als de 150 meter lange rij wachtenden uit 54 verschillende landen voor de ingang van de 013, voorafgaande aan het concert. Die rij zette zich trouwens binnen voort, voor de merchandise stand.

Door:

Fotograaf: Evil Dr. Smith

Job: Wie ’s middags al rond 013 bezig was (ik moest er dus zijn voor een interview met Arjen), had al gezien dat het merendeel van de band out-and-about was. Veel van de band, die vroeger Anneke van Giersbergen begeleidden en tegenwoordig doorgaan onder de naam Vuur, zaten al een drankje te drinken met zangers als Damian Wilson en Mike Mills. Het is wat onwerkelijk als prog-nerd om al deze grote namen samen te zien, maar dat viel in het niet met wat we ’s avonds gingen ervaren. Arjen heeft een absolute sterrencast weten te verzamelen voor drie dagen Nederland, met als grootste namen Tommy Karevik van Kamelot, Marco Hietala en Floor Jansen van Nightwish, Damian Wilson (voorheen van Threshold) en natuurlijk Hansi Kursch van Blind Guardian. En om ze dan samen op een podium te zien... mijn god. Voordat we diep in de show duiken, had jij vooraf al favorieten?

band image


EDS: Afgezien van de grootste wens om stagefright-master Arjen himself ein-de-lijk weer eens op een podium te zien? Jazeker, alleen had ik geen idee wie Arjan en mede-, of beter geformuleerd, opperhoofdorganisator Joost van den Broek (aka een ongelooflijk grote, in kapitalen geschreven ‘LUL!’, maar daarover later meer) allemaal had weten opgetrommeld. Er stonden wel de nodig klinkende namen op de affiches die jij hierboven deels al hebt opgesomd, maar er stond ook bij dat er “nog meer bekenden uit de Ayreonfamilie” zouden komen opdraven. Russell Allen (Symphony X, Adrenaline Mob) zou dat in ieder geval niet zijn, want in een eerder stadium werd bekend dat hij er niet bij kon zijn. Ik trok daarom speciaal mijn Deadsoul Tribe T-shirt aan, in de hoop dat het nummer ‘Pain’ door de originele zanger zou worden vertolkt, net zoals bij de theaterconcerten van Ayreon van een paar jaar terug.

band image


Job: ’The Theater Equation’ heeft twee jaar terug zijn vruchten toch niet echt afgeworpen, en laten we eerlijk zijn: als je Ayreon wilt zien, wil je eigenlijk ook echt een best-of show. En dat is wat we hier voorgeschoteld kregen, in de breedste zin van het woord – nieuwere knallers als ‘Everybody Dies’ en ‘Star of Sirrah’ komen zoveel beter tot hun recht in zo’n live setting als dit, en tegelijkertijd doen ook echte klassiekers zoals ‘Merlin’s Will’ en ‘Castle Hall’ imposant aan (die laatste niet alleen omdat Arjen zelf meespeelt). Er miste praktisch niets in de setlist en er viel eigenlijk niets op aan te merken, behalve dan dat een gedeelte van de nummers ingekort zijn – dat deed de show alleen maar goed omdat deze hierdoor nergens langdradig aanvoelde (ik heb nog nooit zo’n snelle 2,5 uur van mijn leven voorbij zien gaan), maar ik baalde wel een beetje dat de solo van ‘Waking Dreams’ niet gespeeld werd. En man man man, wat blijven nummers als ‘Age of Shadows’ en ‘Ride the Comet’ van de plaat 01011001 absolute progslopers! Maar Evil Dr, jij was vast meer van de oude nummers, gok ik?

band image


EDS: Tot een jaar of tien geleden heb alle Ayreon(gerelateerde) albums behoorlijk grijs gedraaid. De albums die daarna uitkwamen, vanaf ‘01011001’, vonden inderdaad om onduidelijke redenen (want zeker niet vanwege gebrek aan kwaliteit) wat minder frequent de weg naar de luidsprekers. Mijn repertoirekennis is dus een tikkeltje stoffig, maar dat bleek verrassend weinig uit te maken. Niet alleen omdat een buitenlands meisje naast me bijna orgastisch klaarkwam als ze weer eens dolenthousiast bij een intro van een nummer een van haar blijkbaar vele favoriete nummers herkende en uit volle borsten meezong. Vooral omdat de nummers kriskras door elkaar werden gespeeld, wat ondanks het conceptuele karakter van Ayreons albums toch wonderwel uitstekend uitpakte. Of het nu van het debuut ‘The Final Experiment’ afkomstig was (‘Merlin’s Will’, indrukwekkend vertolkt door Floor Jansen, wier bovenarmen gespierder zijn dan mijn bovenbenen), of van ‘The Universal Migrator’ (het machtige ‘Dawn Of A Million Souls’ met een überstoere en fokking powervolle performance van de immer wijdbeens staande John Jaycee Cuijpers (actief in diverse tribute bands: check them/him out!) die Russell Allens oorspronkelijke vocalen nog net niet doen verbleken) of dus die van het laatste album ‘The Source’: van grijsgedraaide ouwegies tot vaag bekende nieuwe noten, er was geen moment van verslapping of interesseverlies.

band image


Er zat een enorme vaart in het optreden en het was een komen en gaan van zowel zangers als muzikanten. Normaliter zou dat een nadeel kunnen zijn voor de cohesie van een optreden – ik wil me als bezoeker kunnen vereenzelvigen, bijna kunnen samensmelten met de artiesten voor een ideale concertbeleving en als er steeds andere mensen op het podium staan krijg ik een beetje een ‘Night Of The Proms/Progs’ gevoel – maar in het geval van Ayreon maakte dat niks uit. Hoogtepunten op de vrijdag waren onder meer ‘Valley Of The Queens’, bloedstollend vertolkt door de bloedstollende dames Floor, Anneke en Marcelo, de met een heuse didgeridoo opgeluisterde folkprogmetalstamper ‘Loser’ (alwaar Mike Mills zeer adequaat Devin Townsend verving en in het maniakale slot werd bedolven onder de kirrende zangeressen: erg grappig) en de heerlijke vette Star One-meebruller ‘Intergalactic Space Crusaders’ met Damian Wilson, die werd geholpen, tot groot enthousiasme van het publiek, door het baswerk van ultraveteraan en de minstens evenzo enthousiast reagerende Peter Vink (68 lentes jong, nog steeds actief in Knight Area en bekend van Finch en vooral van Q65). Al waren dit wel random hoogtepunten, want eigenlijk was het een langdurig hoogtepunt.

band image


Job: Ja, je kan zeggen wat je wilt, maar dit was een prog valhalla als het op zangers aankomt. Geen een lid van de sterrencast viel ertussenuit met betrekking tot overduidelijke strotkracht en dat mag een gigantisch compliment zijn naar zangers als John Jaycee Cuijpers en Edward Reekers die zonder enige moeite meekomen met de grote namen als Hansi Kursch en Tommy Karevik. Persoonlijk was ik vooral onder de indruk van Mike Mills, die, gehuld in een futuristisch ayreonautenpak, veelvuldig ingezet werd door Arjen om de hele show wat meer context te geven en natuurlijk het leeuwendeel van de nieuwere nummers te zingen (van ‘The Theory of Everything’ en ‘The Source’). Jezus christus, wat wist hij noten te halen op ‘Everybody Dies’! Ook Hansi Kursch overtrof zichzelf meermaals, en hoewel hij de echt hoge noten net niet altijd haalde, gaf zijn machtig stemgeluid nergens plaats om te twijfelen aan zijn kunnen. Mega jammer dat Arjen Russel Allen of Jorn Lande (of Daniel Gildenlow, Devin Townsend, James LaBrie of Bruce Dickinson) niet heeft weten te bemachtigen om welke reden dan ook, maar hey – een mens mag dromen, toch? Misschien voor de volgende keer? Oh, en props naar het koor van Irene Jansen, Lisette van den Berg en Marcelo Bovio: ook hier werden achtergrondmelodieën gezongen die ik in een live setting niet voor mogelijk had gehouden. Evil Dr, wat dacht jij toen je op de affiche ’16 originele zangers’ zag staan?

band image


EDS: Zestien! Krimmenele. Als dat maar goed gaat. En het ging goed. Wat heet? Het ging magnifiek. Ik heb werkelijk geen enkele zanger gehoord die niet minder dan geweldig was. Ja, technisch gezien waren wellicht juist de echte metalheads de minst imposante: de vanzelfsprekend volledig in het zwart gehulde Jonas Renkse (Katatonia) en de Gandalf met twee baardpunten Marco Hietala (Nightwish). Toch sloten hun respectievelijk donker-introverte en vilein-dwarsliggende voordrachten prima aan bij al het vocale geweld en/of bedwelmende engelenpracht. Regelmatig stond het kippenvel als struisvogeleieren zo groot op mijn armen. De warme gloedvolle zang van Erwin Reekers, de feeërieke expressie van Anneke of de flamboyante testosteron van Robert Soeterbroek en Mike Mills. Maar de allergrootste verrassing was voor mij toch wel de Grote Onbekende. Of beter: de Kleine Onbekende. Want Maggie Luyten (van de band Beautiful Sin) was nauwelijks drie turven hoog. Vingers wie haar kent? Geheel in zwart leer gekleed stond ze een updated, sexy'n'raw version te geven van Bonnie Tyler. Damn, ze stond me daar toch even een fijne ’Total Eclipse Of The Throat’ te geven! Tijdens het duet met Damian Wilson moest ik sterk denken aan een sensuele progvariant van Meat Loaf en Kate DeVito in de videoclip van ‘Paradise By The Dashboard Light’. Dan heeft Maggie het met Damian toch beter getroffen. Andersom trouwens ook.

band image


Job: Naast de zangers mag ook de band niet worden vergeten, want ook hier was geen enkel vuiltje aan de lucht. Een Ed Warby die als een machine 2,5 uur lang zijn mannetje staat, een Ferry Duijsens en Johan van Stratum die samen geen enkele steek laten vallen en een Joost van den Broek die naast het half organiseren van de show nog steeds waanzinnige aaneenschakelingen van synths, pads, solo’s en orkestratie uit zijn vingers tovert. De verdere instrumentalisten werden naar mijn ogen wel onderbenut, en hoewel Jeroen Goossens gelukkig regelmatig zijn dansje mocht laten zien met verscheidene instrumenten als een soort hardrockrattenvanger van Hamelen, vond ik dat de strijkers van de show wat te weinig mochten laten horen. Drummer Rob Snijders mocht overigens nog zijn dingetje doen op ‘Comatose’.

band image


Job: Maar hoeveel lof we ook afsteken naar de band, er stak er een met kop en schouders boven uit en dat was lead gitarist Marcel Coenen. Medegitaristen zullen het wel of niet met mij eens zijn, maar als je live staat te kijken naar een band, kijk je als gitarist vooral naar wat de gitarist op het podium neerzet. Dat deed ik ook bij Marcel Coenen en Ferry Duijsens en jezus man: die Coenen is een soort kalende kameleon als het op gitaarskills aankomt. Of het nu een Paul Gilbert solo is waar hij zonder enige problemen even 430 sweeps per seconde speelt of juist een aanvullende partij om het geheel wat meer body te geven – het was allemaal even imposant en het plezier spatte van zijn harses af. Een absolute joy om naar te kijken.

band image


EDS: Maar ook als persoon die nog geen ‘Boer daar ligt een kip in het water’ kan spelen op een gitaar, ben ik het hier hardgrondig mee eens. Het was alweer veel te lang geleden dat ik Marcel had zien spelen (en me daarom nogal verwonderde over zijn enorme, pluizige Catweazle-baard), maar het wordt inderdaad de bloody hoogste tijd dat Marcel dezelfde status verkrijgt als onze landgenoten zoals de heer Akkerman en de meneren Van Halen en Vandenberg. Over gitaristen gesproken: het duurde dik twee uur en ik begon al bijna te twijfelen of hij überhaupt zou komen, maar uiteindelijk stond er dan met koeienletters op het scherm aangekondigd: Arjen Anthony Lucassen! Daar is-tie dan eindelijk: de grote meneer. Letterlijk. Man, wat een end! Misschien omdat hij broodmager is, maar daardoor leek hij misschien nog wel langer dan dat hij al is (eet eens wat spek en boterhammen met pindakaas, Arjen!). ”Who’s that tall, blonde hippie?” zoals hij zichzelf met een grijns aankondigde.

band image


EDS: Het is een publiek geheim dat Arjen niet dol is op optreden. Laat staan het publiek toespreken. Dus wat deed Arjen? Hij sprak ons wel dik tien minuten toe over van alles, iedereen en nog wat dat met Vengeance, zijn vrouw Lori, Ayreon in het algemeen en deze optredens in het bijzonder te maken had. Eerst nog een beetje twijfelachtig en geforceerd grappig en overdreven dankbaar, maar al snel wat zelfverzekerder en ook werkelijk grappig en informatief. Nou Arjen, nergens zorgen over maken: jij weet niet alleen gitaar spelend, maar zelfs pratend het publiek voor je te winnen. Even later stond je zelfs zingend achter de microfoon! Gekkie… Vermakelijk waren ook zijn uitleg over de twee gigantische robotarmen-met-spotlights die naast het podium stonden opgesteld (liefkozend Betty en Wilma (van de Flintstones) genoemd, al was hun aandeel tijdens het concert wel erg pover) en zijn onophoudelijke complimentenstroom over de productie & organisatie waar hij vooral Joost van den Broek voor verantwoordelijk hield, en die hij daarom met gespeeld ontzag aanprees middels een liefkozende sneer: “Daar staat die ‘LUL’” (waarbij die drie hoofdletters levensgroot op het scherm waren te lezen).

band image


EDS: Heel gaaf was dat Arjen de set vervolgde met ‘Amazing Flight’, saampies met Neerlands kleine hardrockicoon Jay van Feggelen: stond daar ruim dertig jaar na dato toch een soort van Bodine-reünie op de planken. Of was het een vertolking van Sjaykie en de Bonestaak? 😉 Over zangers gesproken: ik ben vergeten bij welk nummer het was, maar op een gegeven moment hoorde ik iemand zingen, maar kon niet 1,2,3 ontdekken wie dat nu was. Komt dit van tape? Waarom? Tot dat ik naar drummer Ed Warby keek: blijkt die meesterslager ook nog eens behept met een zuivere zangstem. Some guys just have it all.

band image


EDS: Hebben we het trouwens al gehad over het geluid? Nu heb ik door de jaren heen de nodige concerten gezien, op diverse podia, van stadions tot bezemkasten, van klassieke muziek tot goregrind, maar geluidstechnisch klonk mij dit zo oorzalvend en uitgebalanceerd dat het zich kan meten met de uitvoeringen die ik heb bezocht in het akoestisch vermaarde Concertgebouw. Elke toon, elk instrument, elk klankkleur: het werd loepzuiver over het enthousiaste publiek uitgesmeerd. Het was auditieve perfectie.

band image


Job: Absoluut mee eens! Het geluid was magistraal afgestemt en geen enkel onderdeel viel weg in de mix – best een prestatie als je zo’n ensemble hebt staan. Ook de meerwaarde van het gigantische led-scherm mag niet worden onderschat want elke keer kreeg ik weer overeindkomende haartjes op mijn armen en in mijn nek toen de naam van degene die opkwam fucking groot in beeld verscheen en het publiek he-le-maal los ging. Vooral bij Anneke van Giersbergen tijdens ‘Waking Dreams’ en bij Tommy Karevik met ‘Into the Black Hole’ was het een oorverdovende ovatie. Dit was een show om niet snel weer te vergeten, en alles was tot in de puntjes verzorgd en uitgewerkt. Hopelijk krijgen we binnen nu en twee jaar een vergelijkbare show voor iedereen die hier niet bij heeft kunnen zijn.

band image


EDS: 15 September is de dag dat na een reis van twintig jaar ruimtesonde Cassini verbrandt in atmosfeer van Saturnus. Een historisch belangrijk moment voor de wetenschap en de ruimtevaart, dat enkel is overschaduwd én opgevolgd door een nog belangrijker space adventure: the takeoff of Ayreon Universe! One small step for Arjen, one giant leap for Ayreonauts. Helaas werd mijn kledingkeuze niet beloond (dat Deadsoul Tribe T-shirt, weet je nog?), maar dat is ook werkelijk het enige dat ik te kniesoren heb. ‘t Maakt namelijk niet uit hoeveel concerten je dit jaar hebt gezien. Honderden of slechts eentje, de conclusie zal dezelfde zijn: dit was het concert van het jaar.

band image


Line-up muziek:
Drums: Ed Warby
Bas: Johan van Stratum
Slaggitaar: Ferry Duijsens
Leadgitaar: Marcel Coenen
Toetsen: Joost van den Broek
Fluiten: Jeroen Goossens
Cello: Maaike Peterse
Viool: Ben Mathot
Gast bas: Peter Vink
Gast gitaar: Arjen Lucassen
Gast drums: Rob Snijders

Vocalen:
- Floor Jansen
- Damian Wilson
- Hansi Kursch
- Tommy Karevik
- Anneke van Giersbergen
- Marco Hietala
- Jonas Renkse
- Mike Mills
- Marcelo Bovio
- Irene Jansen
- Robert Soeterboek
- John Jaycee Cuijpers
- Edward Reekers
- Jay van Feggelen
- Maggy Luyten
- Lisette van den Berg

Setlist:
1. Prologue - Mike Mills
2. Dreamtime - Edward Reekers
3. Abbey of Synn - Robert Soeterboek
4. River of Time - Hansi Kursch, Marco Hietala
5. Prologue: The Blackboard - Mike Mills, Marcelo Bovio
6. The Theory of Everything - Mike Mills, Marcelo Bovio
7. Merlin’s Will - Floor Jansen
8. Waking Dreams – Jonas Renkse, Anneke van Giersbergen
9. Dawn of a Million Souls – John Jaycee Cuijpers
10. Valley of the Queens – Floor Jansen, Anneke van Giersbergen, Marcelo Bovio
11. Ride the Comet – Maggy Luyten, Jonas Renkse
12. Star of Sirrah – Mike Mills, Maggy Luyten, Hansi Kursch, Floor Jansen
13. Comatose – Anneke van Giersbergen, Rob Snijders, Jonas Renkse
14. Day Sixteen: Loser – Mike Mills
15. And the Druids Turn to Stone – Damian Wilson
16. The Two Gates
17. Into the Black Hole – Tommy Karevik
18. Actual Fantasy – Edward Reekers
19. Computer Eyes – Edward Reekers
20. Magnetism – Tommy Karevik, Anneke van Giersbergen, Marco Hietala
21. Age of Shadows – Marco Hietala, Hansi Kursch, Floor Jansen
22. Intergalactic Space Crusaders – Peter Vink, Damian Wilson
23. Collision – Tommy Karevik, Marco Hietala
24. Everybody Dies – Mike Mills, Tommy Karevik, Hansi Kursch, Maggy Luyten, Floor Jansen
25. The Castle Hall – Arjen Lucassen, Robert Soeterboek, Damian Wilson,
26. Amazing Flight – Arjen Lucassen, Jay van Feggelen
27. Day Eleven: Love – Marcelo Bovio, Edward Reekers, Ed Warby, Irene Jansen, Robert Soeterboek, Lisette van den Berg,

Encore:
28. The Eye of Ra – iedereen

<< vorige volgende >>