Listen live to Radio Arrow Classic Rock

Hét ongrijpbare (deel 1)

Door: Bart op 5 februari 2009

Als recensent is het je taak (beschouw je het als je taak), hoe mooi je het ook verwoordt, om de jou toebedeelde muziek, in een hokje te plaatsen. Nu kun je dan nog zo'n apart hokje verzinnen (het het is niet in een hokje te plaatsen-hokje bijvoorbeeld, bij Lords of Metal bekend als 'Different Metal'), het komt erop neer dat je je analytische vermogens los moet laten op wat in het algemeen toch beschouwd wordt als een vrije artistieke uitingsvorm.

Dit levert behoorlijk vaak struggelingen op, niet alleen wat betreft gesteggel tussen de luisteraars en muzikanten zelf, maar ook binnen de ziel (of: het lichaam) van de analyserende. Ten eerste wil je de betreffende band niet tekort doen, en ten tweede wil je zo helder mogelijk de lezer (U, dus) informeren over de band. Dus wat doe je: je gaat de muziek analyseren. Analyseren lijkt op een lynchpartij. Je pakt iets dat zich aan je aanbiedt als een organisch geheel, en begint daar stukken van los te rukken. Soms kost het wat meer moeite en moet je dingen even te weken leggen voordat ze loslaten. Maar uiteindelijk heb je het instrumentarium van de band op een rijtje, alsmede de verschillende stijlen waaruit hun stijl is opgebouwd. Er zijn bands die heel makkelijk te analyseren zijn: riddertjes, gallopritmes, hoge uithalen, of blastbeats, gerochel, laaggestemde riffs. Maar zo makkelijk is het gelukkig niet al te vaak. En dan nog komt het erop aan om de band goed te kunnen beoordelen op basis van het gebodene materiaal zelf: zijn de nummers sterk en blijft het hangen, spelen de muzikanten goed en met hart en ziel?

Je blijft analyseren. En het is nooit genoeg. Dat weten we allemaal. Dus waarom schrijf ik dit? Omdat met al dat ge-ana-ly-seer datgene weleens uit het oog verloren zou kunnen worden wat volgens mij de reden is van de aantrekkingskracht van al wat artistiek en kunstzinnig (niet onzinnig dus) is: het ongrijpbare. Dat kun je niet analyseren aan de hand van stijl en composities, dat zit 'm in het mysterie van de schepping. We weten allemaal verrekte goed (weten is niet hetzelfde als geloven, dus geloof wat je wilt) dat de mens niet van de ene op de andere dag met een vijgenblad voorlangs liep rond te kuieren. Wat de mens is gaan doen, is zelf dingen scheppen. Naast al van die direct heel praktische dingen als een heggeschaar en het wiel, is er ook kunst ontstaan in alle vormen en maten. Metal is in den beginne ook zo'n schepping die niet direct nuttig is (eerder wordt de meerderheid van de mensheid er hoogst onwel van). Wij proberen die scheppingsdrang te begrijpen, dus gaan we analyseren. Maar het punt is, dat we eerst scheppen, dan genieten, en daarna eigenlijk pas gaan nadenken waar we nou eigenlijk zo door geraakt zijn. Analyseren is dus niets anders dan gezever achteraf. Het is allemaal leuk en aardig, en soms ook best handig, maar dingen moeten z'n plaats wel kennen. Je kunt kunst per definitie niet achteraf een plaats toekennen omdat het allang een plaats kent. Daarom moeten bands ook niet zo bezig zijn met wat ze nou eigenlijk voor band zijn, maar gewoon zien waar het schip strandt. Niet lullen maar luisteren (of spelen) dus, en vooral op je gevoel afgaan. Daarom even een oproep aan al die mensen die zich puristen, paganisten enzovoorts noemen maar het niet zo begrepen hebben: als je het echt denkt allemaal wel beter te weten, zit je er sowieso mijlenver naast.

Bart schreef ook de volgende columns