Listen live to Radio Arrow Classic Rock

Silver Sunset

Door: Richard V. op 19 februari 2003

We schrijven het jaar 2015. Uw razende reporter interviewt een gepensioneerde A&R manager van een inmiddels failliete platenmaatschappij. Wij blikken terug op de turbulente periode voor de muziekindustrie in de eerste jaren van dit millennium.

'Wat is het best verkochte popmuziek album uit de geschiedenis?'
'The Best of the Eagles of Thriller van Michael Jackson, denk ik'.

[/b]'En het best verkochte hardrock album?'[/b]
'Da's moeilijker. Ik twijfel tussen "IV" van Led Zeppelin, "Appetite for Destruction" van Guns 'N Roses, "Back in Black" van AC/DC en het titelloze album van Metallica.'

'Maar die titels zijn allemaal minstens 25 jaar oud?'
'Da's waar. Sterker nog het zijn allemaal albums uit het tijdperk waarin mensen nog veelal cassettes en elpees kochten.'

'Hoe ziet de lijst best verkopende albums er over 10 jaar uit?'
'In 2025? Precies hetzelfde. Er is geen artiest die ooit nog zulke aantallen zal verkopen.'

'Kortom, die lijst wordt net zo constant als de top100 aller tijden?'
'Daar durf ik mijn schoenen om te verwedden. En dit is mijn laatste paar.'

'Is het de schuld van internet?'
'Voor een deel. Maar ook fabrikanten van cd-branders, kopieersoftware en lege cd-roms treft blaam.'

'Wanneer is het begonnen?'
'In 1998 of 1999 schat ik. Ik weet het niet meer precies. Mijn geheugen is niet meer wat het geweest is. Jarenlang dachten platenmaatschappijen dat het allemaal niet zo vaart zou lopen, maar in 2003 is de industrie wakker geworden.'

'Waarom zo laat pas?'
'Omdat de verkopen toen voor het vierde jaar op rij waren gedaald. En fors ook. Ik weet nog dat we in 1992 compilaties met hits 250.000 keer wegzetten, maar in 2002 haalden we nog geen 20% van dat aantal. In 2006 was het helemaal voorbij. Een goed voorbeeld is de nummer-1 hit in de top 40. In de jaren tachtig gingen ze wekelijks 15.000 over de toonbank. In 2003 was dat misschien nog 10%. Een netwerk van vrienden was voldoende voor een top 40 notering.'

'Kwam de reactie van platenmaatschappijen te laat op gang?'
'Ja, maar de reactie was de eerste jaren ook verkeerd.'

'Hoe bedoelt u?'
'We deden allerlei domme pogingen om te voorkomen dat een CD kon worden gekopieerd. En we hebben tig zinloze processen gevoerd. Tegelijkertijd gingen we nieuwe CD's in fraaie verpakkingen uitbrengen en voorzagen ze van extra's als directe toegang tot speciale websites en screensavers. Uiteraard was er maar één koper nodig die de toegangscode op Internet zette en iedereen had toegang tot de extra's.'

'Achteraf is het altijd makkelijk praten, maar wat hadden platenmaatschappijen moeten doen?'
'Het echte antwoord was natuurlijk een initiatief geweest waarbij consumenten muziek via Internet konden kopen en legaal downloaden. Of hadden in de jaren negentig de prijzen moeten verlagen.'

'Dat riep iedereen al in 1988. Dus dat verhaal over hoge produktie- en distributiekosten was plat gezegd, gewoon gelul?'
'Ja. We hadden gewoon marge in moeten leveren. En de detailhandel trouwens ook. In 2009 was het over en uit.'

'En als de prijzen in 2003 waren gehalveerd?'
'Het tij was niet meer te keren. Dankzij peer-to-peer netwerken als Kazaa, Morpheus en Soulseek kon iedereen met een ISDN- of kabelverbinding alle muzieknummers ophalen en op CD branden. En waarom zou men 20 euro of 10 euro betalen voor een CD terwijl je je eigen cd of compilatie voor 1 euro kon maken?'

'Volgens de cijfers haalde in 2002 78% van de jongeren onder 24 jaar muziek van internet en zei 40% minder cd's te kopen dan vroeger. In 2003 was het dus nog niet te laat.'
'Jawel. De mentaliteit was toen al veranderd. Jongeren gaven hun geld niet meer uit aan muziek zoals in de jaren zestig, zeventig en tachtig. Ze kochten merkkleding, GSM's, ringtones, games en DVD's. Oudere muziekliefhebbers hadden hun elpeecollectie vervangen en kochten slechts mondjesmaat muziek bij. Kortom, muziek was veranderd van prioriteit in sluitpost van de consumentenportemonnee.'

'Was het niet vreemd dat in 2002 ondanks dalende verkopen meer titels werden uitgebracht dan in 2001?'
'Nee. Voor buitenstaanders leek het een paradox, maar in feite was die stijging volledig op het conto te schrijven van kleine labels. Zij doken in de nichemarkten die de grote jongens lieten liggen.'

'Maar toch gingen de grote labels het eerst kapot.'
'Om verschillende redenen. Maar de belangrijkste reden naast de instortende verkoopcijfers was zonder meer videoclips.'

'Nu u het zegt. De videoclip verdween nog voor de cd.'
'Wel je huiswerk doen voordat je een interview houdt.'

'Sorry. Vertelt u verder.'
'Clips kostten handenvol geld. Platenmaatschappijen financierden de clips en verrekenden de kosten later met de royalties van de artiest of band. Maar als die cd's niet verkochten............... (hij laat een stilte vallen) . Afijn, de artiesten werden na een album gedumpt en zaten met een schuld die ze vaak niet terug konden betalen. Uiteindelijk werden de schulden te groot en moesten we stoppen met videoclips.'

'Ik herinner me dat veel mensen daar niet rouwig om waren. We kregen de hele dag billengraaiende, vloekende en met goud behangen R&B artiesten te zien.'
'Ik geef toe, het was soms te ranzig voor woorden. Maar in het begin verkocht het goed.'

'En zonder MTV en TMF werd het moeilijk?'
'Ja. Radio en vooral internetradio werden steeds belangrijker. Mensen gingen naar andere kanalen zoeken om nieuwe muziek te ontdekken. Via clipzenders bereikten we veel mensen tegelijk, door internet werd de doelgroep versnipperd. De grote verschuiving kwam echter pas toen artiesten muziek via hun eigen site gingen distribueren.'

'De rol van labels was uitgespeeld?'
'Ja, we werden voorfinancier van productiekosten. En dat was geen rendabele business.'

'Zijn artiesten ermee opgeschoten?'
'Eigenlijk niet. Ze missen de royalties, maar proberen dat al ruim tien jaar via de prijzen van concertkaartjes te compenseren.'

'Dat mag u zeggen. De prijzen zijn tegenwoordig absurd. Laatst ben ik naar de reunie tour van Tool geweest. Een kaartje was 300 euro.'
'Dat kon je zien aankomen. The Rolling Stones en Kiss vroegen in 2003 al meer dan 100 dollar voor een kaartje. Ze wisten donders goed dat niemand hun cd's meer kocht, maar wel de band live aan het werk wilde zien. Dat hebben ze uitgebuit.'

'Is het publiek dan de winnaar?'
'De liefhebber die thuis geniet van muziek bespaart zich veel geld en heeft een bijna oneindig repertoire tot zijn beschikking. De concertliefhebber is de lul, want die betaalt elk jaar meer.'

'Als u in 2003 zou weten wat u nu weet, zou u het dan anders hebben gedaan?'
'Ja. Dan had ik aandelen FLUX(*) gekocht. Ha, ha, ha.'

(*)FLUX is het grootste Internetmuziekstation ter wereld dat werkt met reference-technieken. Iedereen kan maximaal 100 artiesten opgeven, waarna de radio muziek van deze artiesten afwisselt met soortgelijke muziek.

Noot:
Het aandeel FLUX noteerde in 2004 $ 1,50 en sloot gisteren op $ 316,90 (redactie)

Richard V. schreef ook de volgende columns