Listen live to Radio Arrow Classic Rock

De slag om het internet

Door: Ferdi op 4 januari 2004

De slag om het internet is in volle hevigheid uitgebarsten. Aan de ene kant van het slagveld staan de grote platenmaatschappijen: woedend en met stoom uit de oren, tot op de tanden bewapend met technische beveiligingen. Aan de andere kant staat een gigantisch leger downloaders, gewapend met enkel een kluit pc's. De blinde haat valt af te lezen in de ogen van de platenmaatschappijen, terwijl de downloaders zich schrap zetten voor impact. Als de strijders van de platenmaatschappijen charge na charge uitvoeren, beseffen ze langzaam dat ze deze strijd nooit kunnen winnen. De downloaders hebben het recht aan hun kant en zullen, talrijk als ze zijn, tot het bittere einde doorvechten.

Afgelopen week is het resultaat bekend geworden van een Amerikaans onderzoek naar downloaden. Een groep wijze mannen van twee universiteiten volgden vier maand lang de verkoopcijfers van 680 nieuwe cd's. Die verkoopcijfers vergeleken ze met de cd's die in die periode werden gedownload. En wat bleek: de albums die vaak werden gedownload werden niet minder, maar in sommige gevallen juist méér verkocht. Een statistische analyse die haaks staat op wat de industrie ons wil laten geloven: dat de winst terugloopt door het illegaal downloaden. Maar waarom zouden er minder cd's verkocht worden? Iedereen neemt ook films op van de televisie en toch zitten bioscopen nog steeds overvol en doen videotheken nog steeds uitstekende zaken.

Toch verhardt de strijd tegen de downloaders zich. Wat twee jaar terug begon met een simpele kopieerbeveiliging is inmiddels uitgelopen tot het zodanig aanpassen van cd's, dat ze in de meeste moderne huishoudens niet meer speelbaar zijn. Ook de media moeten het ontgelden. Afgelopen jaar nog vloog bij de Rock Tribune een medewerker de laan uit nadat hij op internet meldde waar EMI's troetelkindje - de nieuwe Maiden - kon worden gedownload. En columnist Lucky Rotterdam van de Oor zag vorige maand nog zijn tweewekelijkse column geschrapt. Hij ageerde op Warner Records die doodnormale internetters de schuld in de schoenen schuift van teruglopende plaatverkopen van Krezip en Ilse. Daarbij maakte de columnist de suggestie dat alle platenmaatschappijen maar moesten fuseren zodat Bin Laden met één goedgemikt vliegtuig een einde aan de major-ellende zou kunnen maken. Een onschuldige grap, maar platenmaatschappijen konden er de lol niet van inzien. Hoofdredacteur Mark van Schaick moest door het stof om een kostbare boycot te voorkomen. De humorloosheid van de industrie als het gaat om mp3's is stuitend.

En dat terwijl downloaders, wettelijk gezien, helemaal niks fout doen. In Nederland mag je een kopie maken van muziek voor, zoals dat in de wet staat, “eigen oefening, studie of gebruik”. De enige voorwaarde is dat je het kopietje niet weggeeft, verkoopt, uitleent of upload. Toestemming? Vergoeding? Allemaal niet nodig, zolang je het mp3tje maar voor jezelf houdt. Sterker nog... brand je mp3s op een cd en je steunt de muziekindustrie door de thuiskopieheffing die op elke blanco cd zit.

Illegaal downloaden bestaat dus niet. Nou ja, kinderporno dan. Maar geen muziek. Toch komt er één keer in de zoveel tijd een persbericht van stichting Brein (de Gestapo van de anti-downloadbeweging), waarin wordt geschreven dat de cd-verkoop terugloopt door 'illegaal downloaden'. Logisch dat ze terugvallen propagandataal: als het grote publiek er achter komt dat downloaden legaal is, hebben ze een probleem. Denken ze. Intussentijd worden cd's nog steeds met miljoenen tegelijk verkocht. Zo zijn er landen waar de plaatverkoop hoger dan ooit is. In Australië, bijvoorbeeld, werden in 2003 zo'n 8% meer platen verkocht dan in het jaar daarvoor.

Wat is dan het probleem, hoor ik u vragen? Het probleem is niet de omzet, het probleem is de winst. Grote platenmaatschappijen zijn BV's. En BV's hebben aandeelhouders die elk jaar een stijging van de winst eisen. Een gelijkblijvende winst betekent dat de leidinggevenden een flinke veeg uit de pan van de aandeelhouders riskeren.

De platenindustrie doet er verstandig aan de hand in eigen boezem te steken, in plaats van al die onschuldige downloaders te verketteren. Er wordt tegenwoordig zó belachelijk veel muziek uitgebracht dat niemand dat nog allemaal kan kopen. Ga maar na: alleen al vorig jaar bespraken de Lords al ruim 1400 cd's in het harde genre. Elke cd brengt een aantal vaststaande kosten (promotie, studiokosten, ontwerp) met zich mee, die van de opbrengsten moeten worden afgetrokken voordat er winst wordt gemaakt. Hoe meer cd's hoe meer kosten, maar het totale aantal verkochte units stijgt amper (of blijft gelijk). Gaat het echt zo gek met de platenindustrie terwijl er nog steeds miljoenen cd's en dvd's worden verkocht en er nog steeds winst wordt gemaakt?

De Nederlandse regering lijkt dit in ieder geval door te hebben. Anderhalve maand geleden debatteerde de Tweede Kamer over aanpassingen aan de auteurswet. De uitkomst was dat de wet in grote lijnen precies hetzelfde blijft. Zelfs minister Donner, niet bepaald een deskundige op dit gebied, deelde de mening van de kamer dat het downloaden van muziek voor eigen gebruik legaal moet blijven.

Frappant was dan ook de actie van de collectieve winnaars van de Gouden Harp, die de kamer welhaast smeekten om die downloaders maar eens aan te pakken en als criminelen aan het water en brood te zetten. Bij die artiesten zaten onder meer Within Temptation (een band die de doorbraak nota bene te danken heeft aan een lobby van de fans via internet) en Peter Pan Speedrock, een live-band pur sang die iedereen wel eens gezien heeft, maar waarvan natuurlijk geen hond een cd koopt. Frans Bauer was ook één van degenen die de smeekbede ondertekende. Maar de volkszanger met de blauwe ogen weet amper wat een mp3 is. Immers, hij is zo gewoon gebleven.

Naschrift hoofdredactie: Wij weten heel goed dat dit momenteel een zeer heikel onderwerp is binnen de muziekwereld. Voorstanders en tegenstanders van het downloaden vliegen elkaar op dagelijkse basis in de haren, downloaders worden bedreigd met rechtszaken, en het is haast niet mogelijk om er genuanceerd over te praten met de betrokkenen, van welke kant dan ook. Ik wil dan ook iedereen die zich betrokken voelt bij deze materie (downloaders, platenindustrie, artiesten, bladenmakers) oproepen om ons hun goed onderbouwde mening te geven over de kwestie. Alle reacties zullen wij dan samenvatten in een special welke in ons mei issue zal gaan verschijnen.

Ferdi schreef ook de volgende columns